Laatste kiplorrie van voormalige Velpse steenfabriek geborgen!
VELP - De organisatie van Museum Velp trok eerder dit jaar de Velpse broeklanden in naar aanleiding van een tip van een amateurarcheoloog, dat zich ergens nog een oude kiplorrie (kleiwagonnetje) van de voormalige steenfabriek zou bevinden.
Wat bleek…, ergens verborgen tussen riet en lagen klei lag het restant van dit wellicht laatste Velpse/Rhedense wagonnetje! Waarschijnlijk is het in de jaren 50/60 van de vorige eeuw van de lorrie (onderstel) gevallen van het treintalud. Men heeft niet meer de moeite genomen om het bakje terug te plaatsen.
Tussen de kleiput en de kabelbaan van de steenfabriek lag smalspoor met een spoorwijdte van 700 mm. Daar waren de bakken op onderstellen geplaatst die door een locomotief werden getrokken. Met overheidssteun kon de steenfabriek door de firma Pohlig uit Keulen een kabelbaan met een lengte van 2300 meter laten aanleggen.
Met deze kabelbaan werden slechts zes jaar, van 1967 tot 1973, de kipbakken met klei over de IJssel gebracht. Het ging om het vervoer van 45.000 m3 klei per jaar. Bij 250 werkdagen per jaar betekent dat 180 m3 300 bakken per dag. Elke bak maakte dan circa tien maal per dag de reis per smalspoor en per kabelbaan. Een zwemmer van destijds wist zich nog te herinneren dat het treintje meerdere keren tijdens het zwemmen langzaam voorbij tufte. Dan wel vol beladen dan wel leeg om weer gevuld te raken!
Na de Tweede Wereldoorlog werd de steenfabriek ingebracht in de N.V. Vlamovensteenfabriek Velp, die in 1965 overgenomen werd door de familie Verpoorte en Swartouw, die in Culemborg een steenfabriek exploiteerden. In 1971 werd ze echter met de steenfabriek te Culemborg overgenomen door Verenigde Bedrijven De Groot N.V. te Bloemendaal.
In 1974 was er zelfs sprake van dat de steenfabriek gesaneerd zou worden, maar dat is niet doorgegaan, want in 1977 werd de vlamoven gesloopt en een moderne tunneloven gebouwd voor de fabricage van metselstenen. In 1987 doofde De Groot’s Baksteenindustrie Velp de vuren in de tunneloven aan de Lathumse Veerweg 11 te Velp.
In 1999 werd het vervallen tunnelovencomplex gekocht door Zwagerman International, die het complex wilde herinrichten. Transportbedrijf Rotra heeft eind vorig jaar bij de gemeente Rheden om medewerking verzocht om op het terrein van de voormalige steenfabriek De Groot een op- en overslagcentrum te bouwen.
Natuurmonumenten is eigenaar van het perceel en dus de kipwagen. Na contact met een vertegenwoordiger van Natuurmonumenten, en intern overleg, is er afgesproken dat de kipbak geborgen mag worden. Dit zal gebeuren op 7 november tussen 12.00 uur en 14.00 uur.
Vanaf het Gemaal de Volharding zullen vrijwilligers de operatie uitvoeren. Tevens zijn op dat moment, ter hoogte van de boerderij de Steenwaard, ongeveer 30 vrijwilligers bezig met het knotten van Wilgen tijdens de landelijke Natuurwerkdag.
Agrarier de heer B. Lubbers zal de bak uit de bossen halen met een shovel. Rond 14.00 uur zal, als alles mee zit, het kleibakje verhuizen naar Rheden. De dienst Groenbeheer van de Gemeente Rheden zal de bak naar Rheden transporteren. Hier zal het een voorlopige stalling krijgen bij het beheerkantoor van Natuurmonumenten.
Wat er verder met de Kipbak gaat gebeuren is nog onduidelijk, vervolgplannen worden gemaakt op basis van de staat van het bakje.
